Współrzędne:
50°03"00" N 022°21"00" E
| Rzeszów | |||||
|
|||||
| Województwo | podkarpackie | ||||
| Powiat | miasto na prawach powiatu | ||||
|
Gmina
- rodzaj |
Rzeszów
miejska |
||||
| Prawa miejskie | 1354 | ||||
| Prezydent miasta |
Tadeusz Ferenc
( e-mail ) |
||||
| Powierzchnia | 84.54 km | ||||
| Położenie | 50° 03"
N
22° 21" E |
||||
|
Liczba mieszkańców
(
2005
)
- liczba ludności - gęstość - aglomeracja |
168 220 1989 os./km 420 000 |
||||
|
Strefa numeracyjna
(do 2005 ) |
(+48) 17 | ||||
| Kod pocztowy | 35-000 do 35-900 | ||||
| Tablice rejestracyjne | RZ | ||||
| Miasta partnerskie |
Bielefeld
Buffalo
Iwano-Frankiwsk
Klagenfurt
Koszyce
Lamia
Lwów
Łuck
Nyíregyháza
|
||||
Położenie na mapie Polski
|
|||||
|
Urząd miejski
3
Rynek 1
35-064 Rzeszów tel. (0 17) 87 54 448; faks (0 17) 86 22 641 ( e-mail ) |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Rzeszów "uf ] posłuchaj * ( łac. Resovia, hebr. Reisha, lit. Žešova, ukr . i ) - miasto na prawach powiatu położone w południowo-wschodniej Polsce . Miasto jest stolicą województwa podkarpackiego , powiatu rzeszowskiego oraz siedzibą najważniejszych instytucji regionu. Rzeszów pełni funkcję głównego ośrodka przemysłowego, usługowego, kulturalnego i edukacyjnego w regionie. Miasto jest także znaczącym ośrodkiem w skali kraju.
Rzeszów posiada międzynarodowy port lotniczy i park naukowo-technologiczny ukierunkowany na przemysł lotniczy, farmaceutyczny i informatyczny. W mieście znajdują się dwie państwowe uczelnie wyższe - Uniwersytet Rzeszowski i Politechnika Rzeszowska . Odsetek studentów w ogólnej liczbie ludności jest tu najwyższy w kraju. Decyzją rządu z września 2005 roku, Rzeszów posiada status metropolii.
Hasło reklamowe miasta: "Rzeszów - miasto in plus."
Rzeszów położony jest na pograniczu Pogórza Karpackiego i Kotliny Sandomierskiej nad rzeką Wisłok . Miasto położone jest na wysokości w przedziale od 200 do 330 m n. p. m. Przecinają się tu ważne szlaki komunikacyjne ( Drezno - Kijów , Białystok - Koszyce ). Dystans dzielący miasto Rzeszów od granic ze Słowacją i Ukrainą wynosi ok. 100 km.
Miasto Rzeszów i region rzeszowski zaliczane są do najcieplejszych w kraju. Rzeszów, położony w podgórskiej strefie klimatycznej, charakteryzuje się długimi upalnymi latami i łagodnymi zimami. W całym regionie dominuje suchy, kontynentalny klimat, występuje tu stosunkowo niewielka ilość opadów.
W obrębie Rzeszowa znajduje się Rezerwat przyrody Lisia Góra , który jest położony nad sztucznie utworzonym Zbiornikiem Rzeszowskim .
Granice niektórych dzielnic i osiedli nakładają się na siebie. W Rzeszowie również niektóre osiedla mają status oddzielnej
dzielnicy
.
|
Dzielnice Rzeszowa |
| Baranówka Biała Drabinianka Miłocin Nowe Miasto Pobitno Przybyszówka Słocina Staromieście Staroniwa Śródmieście Wilkowyja Zalesie Załęże Zwięczyca |
|
|
Osiedla stanowiące podział administracyjny Rzeszowa |
|
1000-lecia | Baranówka | Dąbrowskiego | Drabinianka | Generała Grota Roweckiego | Generała Władysława Andersa | Kmity | Franciszka Kotuli | Krakowska - Południe | Króla Stanisława Augusta | Mieszka I | Nowe Miasto | Paderewskiego | Piastów | Pobitno | Puławskiego | Przybyszówka | Słocina | Staromieście | Staroniwa | Śródmieście Południe | Śródmieście Północ | Wilkowyja | Zalesie | Załęże |
|
| Osiedla niebędące samodzielnymi jednostkami administracyjnymi będące częścią innych osiedli | |
|
Biała | Dąbrowszczaków | Lwowskie | Skarpa | Wzgórza Staroniwskie | Zimowit | Zwięczyca |
Miejscowości stanowiące przedmieścia Rzeszowa: Miłocin , Pogwizdów Nowy , Zaczernie , Biała , Matysówka , Budziwój , Kielanówka , Racławówka , Boguchwała , Tyczyn , Trzebownisko , Krasne , Strażów , Świlcza , Rudna Wielka , Rudna Mała , Terliczka , Nowa Wieś , Jasionka , Łukawiec
Główny artykuł
Historia Rzeszowa
.
Badania archeologów dowodzą, że już w czasach
neolitu
miało miejsce osadnictwo na terenie dzisiejszego Rzeszowa. Już przed nadaniem praw miejskich, w rejonie dzisiejszego Staromieścia istniał tu duży gród, prawdopodobnie zamieszkany przez Słowian i Celtów, których obecność na terenach Małopolski udowodnili historycy i archeologowie.
Pierwsza udokumentowana wzmianka o Rzeszowie pochodzi z roku 1354 , kiedy to prawa miejskie nadał mu król Kazimierz Wielki . W roku 1363 istniał już w mieście kościół parafialny, a w roku 1406 , parafialna szkoła. W XV wieku miasto zostało zdewastowane przez pożar. Po odbudowie, otrzymało wiele przywilejów, co umożliwiło jego szybki rozwój. W XVI wieku miasto posiadało już dobrze zorganizowaną administrację.
W roku 1591 wzniesiono ratusz miejski, a w roku 1600 rozpoczęto budowę zamku. W roku 1627 miasto ufortyfikowano, a w latach 1624 - 1629 właściciel miasta ufundował warowny klasztor i kościół oo. Bernardynów. W 1638 Rzeszów przeszedł na własność rodu Lubomirskich , stając się wzorowym ośrodkiem dóbr magnackich. O ówczesnej zamożności miasta świadczą księgi miejskie z XVI i XVII wieku, które wymieniają działających licznie na jego terenie złotników. W 1658 Jerzy Sebastian Lubomirski założył słynne Kolegium Pijarów, jedną z nielicznych wówczas w kraju szkół średnich. Wśród jego wykładowców był ksiądz Stanisław Konarski , a wiele lat później szkołę ukończyli m.in. Ignacy Łukasiewicz , Julian Przyboś , Władysław Sikorski , Władysław Szafer .
13 sierpnia 1769 roku pod Rzeszowem, w rejonie dzisiejszej dzielnicy Pobitno doszło do bitwy między konfederatami barskimi a wojskami rosyjskimi. Po bitwie ciała zabitych pochowano, a nad mogiłą Polaków usypano zachowany do dziś kopiec. W roku 1772 miasto dostało się pod zabór austriacki. Następnie przez 146 lat wchodziło w skład Imperium Habsburgów.
Rzeszów stał się miastem wolnym w roku 1845 . Uzyskanie przez Galicję swobód politycznych i gospodarczych przyczyniło się do rozwoju miasta. W roku 1858 do miasta doprowadzono linię kolejową, w roku 1888 pojawiły się pierwsze telefony, w 1900 powstała gazownia i gazowe lampy uliczne, a 11 lat później uruchomiono elektrownię i rozpoczęto tworzenie sieci wodociągowej. W roku 1910 Rzeszów liczył 23 tysiące mieszkańców. Małe miasteczko zaczęło przekształcać się w znaczący ośrodek kapitalistyczny, pojawiły się nowe ważne inwestycje budowlane i infrastrukturalne - koszary, szkoły, przebudowa ratusza, brukowanie ulic, wprowadzenie elektrycznego oświetlenia.
Zbliżający się koniec monarchii austriackiej przyczynił się do narastania ruchów niepodległościowych. W roku 1918 rozpoczęła w Rzeszowie działalność Polska Organizacja Wojskowa, której komendantem był Leopold Lis-Kula . Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, znaczenie Rzeszowa nadal rosło. W latach 1937 - 1939 rozpoczęło się tworzenie Centralnego Okręgu Przemysłowego. Rzeszów stał się wówczas ważnym ośrodkiem przemysłu lotniczego i zbrojeniowego.
Dynamiczny rozwój przerwała II wojna światowa, w wyniku której miasto uległo częściowemu zniszczeniu. W 1941 roku hitlerowcy utworzyli w Rzeszowie getto , które funkcjonowało do listopada 1943 roku. Większość z umieszczonych w nim Żydów (przed wojną w Rzeszowie mieszkało około 14 tys. ludności pochodzenia żydowskiego, co stanowiło ok. 30 % mieszkańców miasta) wywieziono do obozu zagłady Belzec .
Po wojnie, w Rzeszowie ustanowiono stolicę nowo utworzonego województwa rzeszowskiego . Miasto w szybkim tempie rozbudowano i unowocześniono.
Po upadku systemu socjalistycznego Rzeszów zaczął zmieniać się w szybkim tempie. W mieście rozpoczął się proces rewitalizacji i modernizacji. Po wizycie papieża Jana Pawła II utworzono w roku 1992 nową diecezję rzeszowską. Zaczęły powstawać pierwsze prywatne szkoły wyższe. W całym mieście zaczęto budować nowoczesne osiedla. Powstało wiele inwestycji, szczególnie w dziale przemysłu i usług.
W roku 1999 miasto zostało stolicą regionu podkarpackiego. Dwa lata później, w roku 2001 , działalność rozpoczął Uniwersytet Rzeszowski . Także wtedy pojawiły się w mieście duże inwestycje w przemysł lotniczy i informatyczny. W roku 2002 oddano do użytku halę widowiskową na Podpromiu, most Zamkowy i Trasę Zamkową.
W roku 2005 doszło do otwarcia międzynarodowego Portu lotniczego Rzeszów-Jasionka . W tym samym roku Rzeszów uznano za europol. W roku 2006 Rzeszów powiększył po raz kolejny swój obszar administracyjny. Dziś Rzeszów jest niekwestionowaną stolicą regionu, ważnym i dynamicznie rozwijającym się miastem z wyraźną wizją przyszłości jako nowoczesnego, prężnego i znaczącego ośrodka miejskiego.
Główny artykuł
Zarządcy Rzeszowa
.
Jan Pakosławica Jan Feliks Rzeszowski Mikołaj Rzeszowski Adam Rzeszowski Mikołaj Spytek Ligęza Konstancja Ligęza Jerzy Sebastian Lubomirski Hieronim Augustyn Lubomirski Jerzy Ignacy Lubomirski Joanna Lubomirska Franciszek Lubomirski Jan Pogonowski Edward Praschill Adam Geisler Ambroży Towarnicki Edward Neugebauer Wojciech Kalinowski Wiktor Zbyszewski Edward Brudnicki Leon Schott Stanisław Jabłoński Roman Krogulski Jan Niemierski Jarosław Barwicz Ks. Michał Tokarski Maksymilian Rybicki Tomasz Radwan Franciszek Ślusarczyk Jan Huss Józef Radwan Leon Stanio Alfred Żądło Emil Rejus Edward Bilut Mieczysław Chudzik Ludwik Chmura Zdzisław Banat Mieczysław Janowski Andrzej Szlachta Tadeusz Ferenc
Główny artykuł
Komunikacja w Rzeszowie
.
Rzeszów posiada bardzo dobre połączenia z pozostałymi miastami kraju i regionu. W ostatnim czasie rozbudowany i zmodernizowany został Międzynarodowy Port Lotniczy Rzeszów . Od listopada, dzięki umowie podpisanej z firmą Ryanair, odbywają się regularnie loty Rzeszów- Londyn . Oprócz tego funkcjonują regularne połączenia Rzeszów- Warszawa (LOT). Planowana jest budowa drugiej obok Glasgow bazy technicznej Ryanair i Singapore Technologies Aerospace, która będzie serwisować samoloty z całego świata.
W obrębie lotniska funkcjonują: Aeroklub Rzeszowski oraz Ośrodek Kształcenia Lotniczego Politechniki Rzeszowskiej (jedyna w kraju cywilna szkoła pilotów). W bezpośrednim sąsiedztwie lotniska powstanie niedługo autostrada A4 (Polska) ( Berlin - Kijów ) z węzłami komunikacyjnymi na wysokości początku i końca drogi startowej. Komunikacja miejska obsługuje regularne połączenia pomiędzy portem lotniczym i centrum miasta.
Oprócz modernizacji dróg w regionie podkarpackim planowana jest w najbliższych latach budowa autostrady A4 ( Drezno - Kijów ) i drogi ekspresowej S19 ( Suwałki - Barwinek ). Komunikacja wewnątrz miasta działa bardzo sprawnie dzięki modernizacji i budowie obwodnic oraz masowym remontom dróg w centrum miasta. Inwestycje drogowe realizowane w ostatnich latach sprawiły, że Rzeszów dysponuje drogami dobrej jakości i dobrze rozwiniętą siecią komunikacyjną. Rzeszów jest jedynym obok Dublina miastem w Europie dysponującym tzw. inteligentną sygnalizacją świetlną - system SCATS.
Historia rzeszowskiej kolei sięga XIX wieku, kiedy to powstał dworzec na trasie Wiedeń - Kraków - Lwów .
W Rzeszowie istnieje pięć stacji kolejowych:
Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne obsługuje 44 linie autobusowe, w tym 22 podmiejskie. Komunikacja miejska w Rzeszowie może poszczycić się zmodernizowanym taborem i nowoczesnymi rozwiązaniami. Obecnie władze miasta postawiły na ekologiczne autobusy zasilane gazem ziemnym ( Jelcz M125M i Solaris Urbino 12 CNG). Autobusy kursują nie tylko w ciągu dnia, lecz także w nocy. Oficjalna strona, komunikaty, rozkłady jazdy dostępne są tu:
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Gospodarka Rzeszowa . |
Rzeszów jest ważnym ośrodkiem przemysłowym. Najlepiej rozwinięty jest przemysł lotniczy i farmaceutyczny. Miasto jest europejskim centrum koncernu United Technologies Corporation, światowego potentata w przemyśle lotniczym. Tu mieści się należąca do tego koncernu fabryka silników lotniczych WSK "PZL-Rzeszów" SA Rzeszów jest głównym ośrodkiem stowarzyszenia przedsiębiorców Dolina Lotnicza (Aviation Valley). W skład stowarzyszenia wchodzą przedsiębiorstwa z całego kraju. W Rzeszowie swoją siedzibę ma również Spółka Zelmer SA - największy polski producent sprzętu AGD oraz jeden z liczących się na świecie producentów odkurzaczy. Rzeszów jest jedynym na świecie miastem obok amerykańskiego Middletown , w którym produkowane są silniki do samolotów F 16.
W ostatnim czasie utworzony został Podkarpacki Park Naukowo-Technologiczny . Podstawą tego przedsięwzięcia jest przemysł lotniczy i farmaceutyczny. Nowe pomysły i rozwiązania powiązane z parkiem technologicznym powstawać będą w preinkubatorze akademickim. Valeant Pharmaceuticals International (dawniej ICN Polfa Rzeszów) jest największym polskim eksporterem leków. W Rzeszowie działa też koncern Sanofi Synthelabo, producent leków. Swą siedzibę ma tu także Alima Gerber SA - największa spółka polskiej części koncernu Novartis. Jest producentem pożywienia i soków dla niemowląt i dzieci. Podkarpaccy przedsiębiorcy działający w sektorze informatycznym powołali Stowarzyszenie Informatyka Podkarpacka. Po połączeniu firm Asseco i Softbank Rzeszów będzie centralą największego w kraju przedsiębiorstwa z sektora IT - Asseco Poland.
Dużą część miejskiej gospodarki stanowi handel. W mieście znajduje się sporo hipermarketów, centrów handlowych, galerii i mniejszych supermarketów. Powierzchnia sklepowa na mieszkańca jest w Rzeszowie najwyższa w kraju.
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Edukacja w Rzeszowie . |
Obecnie w Rzeszowie działają 32 szkoły podstawowe, 18 gimnazjów, 18 liceów ogólnokształcących i 48 średnich szkół technicznych, i zawodowych oraz 32 szkoły policealne i 4 szkoły artystyczne (plastyczne i muzyczne II stopnia).
Niektóre Licea Ogólnokształcące
Rzeszów to duży ośrodek akademicki. W mieście kształci się około 60 tys. studentów. Działają tu zarówno uczelnie państwowe jak i niepaństwowe.
Pomimo stosunkowo niewielkich tradycji akademickich miasta, Rzeszów wypracował już atmosferę ośrodka studenckiego. W najbliższej przyszłości absolwenci rzeszowskich szkół wyższych będą mogli realizować swoje pomysły w preinkubatorze, powiązanym z parkiem technologicznym.
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Kultura Rzeszowa . |
|
dawna Synagoga Staromiejska |
|
|
|
Rzeszów jest miastem bardzo bogatym w wydarzenia kulturalne i rozrywkowe. W mieście odbywa się wiele imprez i festiwali, kilka spośród nich ma charakter międzynarodowy. Najbardziej znany spośród nich to Światowy Festiwal Polonijnych Zespołów Folklorystycznych. W mieście organizowane są też Międzynarodowy Maraton Rzeszowski i Rajd Rzeszowski .
Miasto dysponuje jedną z największych w kraju hal sportowo-widowiskowych (Hala Podpromie). Halę oddano do użytku w roku 2002. Jej budowa trwała rekordowo ponad 20 lat. Odbywają się tu liczne imprezy sportowe, kulturalne, koncerty i różnorodne targi raz do roku. W kinach, których w mieście jest cztery, organizowane są maratony i festiwale filmowe.
Rzeszów posiada filharmonię słynącą ze świetnej akustyki, oraz kilka teatrów prezentujących interesujący repertuar. Filharmonia Rzeszowska organizuje Festiwal Muzyczny w Łańcucie. Co roku odbywają się w mieście Rzeszowskie Spotkania Teatralne, Międzynarodowe Biennale Sztuki Komputerowej, Międzynarodowe Biennale Plakatu Teatralnego.
W mieście często mają miejsce festyny, przedstawienia, koncerty i happeningi. Wszystko to składa się na bogatą ofertę artystyczną i kulturową Rzeszowa.
W Rzeszowie znajduje się również Filharmonia im. Artura Malawskiego , która znana jest z doskonałej akustyki i licznych koncertów. Filharmonia obecnie poddawana jest modernizacji, obok niej planuje się wybudować Teatr Muzyczny.
Rzeszów wyraźnie stawia na nowoczesność i funkcjonalność budowanych obiektów. Wiele budynków w centrum zbudowano w stylu secesyjnym i modernistycznym, a architektoniczny eklektyzm w połączeniu z oryginalnymi pomysłami daje ciekawy efekt. Centrum miasta zachowało wiele zabytków z czasów przynależności miasta do Imperium Habsburgów. Obecnie Rzeszów przeżywa renesans budownictwa mieszkaniowego, co zasadniczo zmienia charakter architektoniczny miasta.
W ostatnim czasie struktura miasta uległa przemianom i ze ściśniętego, betonowego miasta Rzeszów przemienia się w ośrodek bardziej przestrzenny, zielony i estetyczny. Centrum miasta zostało w ostatnich latach odnowione, wyeksponowano zabytki i wartościowe obiekty. W całym mieście powstają nowoczesne bloki mieszkalne, a także nowa zabudowa jednorodzinna i szeregowa. Na poprawę estetyki miasta wpływa ogłaszanie konkursów na projekty obiektów usługowo-handlowych (np. Nowe Miasto).
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Ośrodek religijny w Rzeszowie . |
Większość rzeszowian wyznaje religię katolicką, inne ruchy religijne są obecne, lecz nie mają dużego wpływu na społeczność. W ostatnim czasie można jednak zauważyć postępującą ateizację miasta.
Rzeszów jest siedzibą władz diecezjalnych i biskupa, którym obecnie jest ks. bp
Kazimierz Górny
. W mieście znajduje się 24 kościoły rzymskokatolickie:
Zabytkowe:
Pozostałe:
Głównym celem partnerstwa miast jest współpraca ekonomiczna, społeczna, oświatowa, kulturowa oraz wymiana doświadczeń. Miasta partnerskie Rzeszowa to:
Bielefeld
,
Niemcy
(od 17 października 1991 roku)
Buffalo
,
USA
(od 2 czerwca 1975 roku)
Stanisławów
,
Ukraina
(od 19 września 2000 roku)
Klagenfurt
,
Austria
(od 4 lutego 1975 roku)
Koszyce
,
Słowacja
(od 23 listopada 1991 roku)
Lamia
,
Grecja
(od 8 lutego 2005 roku)
Lwów
,
Ukraina
(od 4 kwietnia 1992 roku)
Łuck
,
Ukraina
(od 20 listopada 2001 roku)
Nyíregyháza
,
Węgry
(od 20 sierpnia 1996 roku)
Ponieważ władze miasta dostrzegają korzyści partnerstwa miast, planują rozszerzenie współpracy międzynarodowej. Prawdopodobnie wkrótce francuskie miasto Nancy zostanie kolejnym miastem partnerskim Rzeszowa.
Rzeszów jest miastem o wysokim poziomie życia, jest to potwierdzone przez wiele rankingów oceniających potencjał rozwojowy i standard życia. Miasto dynamicznie rozwija się, prowadzone są intensywne remonty i rewitalizacja. Duża część ze środków na rozwój miasta ma swe źródło w funduszach strukturalnych Unii Europejskiej. Rzeszów umacnia swą pozycję jako stolica regionu i jego najważniejszy ośrodek. Miasto charakteryzuje niski poziom bezrobocia. Może też poszczycić się wyjątkowo długą średnią długością życia. Rzeszów, jako pierwsze miasto w Polsce, udostępnił mieszkańcom darmowy szerokopasmowy Internet (sieć Resman ).
Miasto charakteryzuje duże przywiązanie mieszkańców do fundamentalnych tradycji, a jednocześnie tolerancja i wyraźne otwarcie na nowoczesność. Rzeszów może poszczycić się wyjątkowo wysokim odsetkiem ludności z wykształceniem wyższym - 21% daje mu pod tym względem drugie miejsce w kraju. Miasto to ma najniższą przestępczość spośród wszystkich stolic polskich regionów.
|
|
|
|
|
|
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Polityka w Rzeszowie . |
|
||||||||||||||||||||||
Partie (siedziby w Rzeszowie):
Miasta na prawach powiatu:
Krosno
Przemyśl
Rzeszów
Tarnobrzeg
Powiaty:
bieszczadzki
brzozowski
dębicki
jarosławski
jasielski
kolbuszowski
krośnieński
leski
leżajski
lubaczowski
łańcucki
mielecki
niżański
przemyski
przeworski
ropczycko-sędziszowski
rzeszowski
sanocki
stalowowolski
strzyżowski
tarnobrzeski
Kategoria : Rzeszów
Rzeszów na polskiej Wikipedii
Rzeszów na Wikimedia Commons
Rzeszów w Wikinews
